﴿از زیر آنها نهرها جاری است﴾؛ این عبارت به معرفت بازمیگردد و واژه زیر در اینجا به معنای پایین بودن نیست، بلکه به معنای پس از آن و در پی آن است. اشاره آیه این است که ایمان و اعمال صالح، سبب استحقاق بهشت میشود و مومنان به واسطه آن، به مرتبهای بالاتر رسیده و بر شناخت حقیقت جریان این نهرها در آن سرا ثابت میمانند. این نهرها در جایگاه نیکان، دارای رنگهای گوناگوناند، اما در حقیقت چهار نهرند که همگی از یک سرچشمه و یک اصل پدید آمدهاند. هرچه جریان مییابند، با تفاوت رنگها و صفا، به صورت نهرهایی متمایز جلوه میکنند. همینها هستند که میوههای چیدهشده نامیده شدهاند و رنگهای گوناگونی دارند. هرچند رنگها و جلوههای بهشت برای آنان دگرگون میشود، اما حقیقت معرفت و سرچشمه آن هرگز دگرگون نمیشود. آنان انتقال از حالی به حال دیگر را برای معرفت قائل نیستند و در بهشت با فرشتگان مقرب همراه و همنشین میشوند و در این معرفت تا ابد جاودانه خواهند بود.
شیخ یوسف علی خطیب در رساله" ثمرة الجاني وزهرة المعاني" میگوید: بهشت همان معرفت است و چهار نهر، همان چهار صفتی هستند که در وجود ذات تابناک عالم انوار جاریاند. همچنین بهشتها، معرفت ذات در هفت ظهور است و چهار نهر، همان




