القیوم :یعنی آنکه به تدبیر آفریدگان خود در ایجاد و روزیرسانی آنان قیام دارد. و او باقی است و به صفات ادراک توصیف نمیشود، و موجود است و نشانههای ظهور بر وجود او دلالت دارند؛ زیرا ادراک، احاطه است، در حالی که نظر غیر از ادراک است. ﴿نه چرت او را فرا میگیرد و نه خواب ﴾چرت حالتی از سستی است که پیش از خواب پدید میآید و به آن چرت گفته میشود، و آن خواب سبک است. و خواب سنگین، همان چیزی است که نیرو و عقل را از بین میبرد. معنای آن این است که حتی چرت نیز او را فرا نمیگیرد، چه رسد به اینکه خواب او را فراگیرد؛ زیرا چرت و خواب تنها بر اهل جسمهای محسوس عارض میشوند، و خداوند متعال از هر جسم محدود و هر وصف شمارشپذیر منزه است﴿. آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آن اوست ﴾یعنی خداوند متعال مالک همه آنهاست، بدون شریک و بدون رقیب؛ زیرا آسمانها و زمین همان دو عالماند. یعنی مالکیت آنچه در آنها از دلایل و برهانهایی است که به دست آنان ظاهر میشود، از آن اوست؛ زیرا قدرت، از هر کجا که ظهور کند، از آن قادر است. پس لام در له برای ملکیت است و هاء به سوی او، یعنی خداوند متعال، بازمیگردد. ﴿چه کسی است که نزد او شفاعت کند، مگر به اذن او ﴾یعنی به فرمان او؛ و فرمان او همان اسم اعظم است. زیرا هیچکس نزد او شفاعت نمیکند مگر به واسطه اسم اعظم و پیامبر اکرم؛ چراکه شفاعت به وسیله او انجام میشود و پذیرش طاعت نیز از جانب اوست﴿. آنچه پیش روی آنان و آنچه پشت سرشان است میداند ﴾یعنی علم او بر آنچه




