و همانا صفاتی که انسان این موجود زنده و سایر موجودات از آن بهرهمندند، نظیر زندگی، علم، اراده و امثال آن، همگی بخشیده شده و عاریتی(بخشی از فیض الهی) از سوی آفریدگار نخستین و پدید آورنده قادر است. تفاوت میان این دو دسته از صفات (صفات خالق و صفات مخلوق) یا همان تفاوت میان ویژگیهای «علت» و «معلول» در این است که صفات و ویژگیهای خالق، صفاتی ذاتی و مطلق هستند، اما صفات مخلوق، عاریتی و نسبیاند؛ نخستینها در ذات خود کاملاند و دومیها، متأثر از صفات علّت خود که از فعالیت او صادر شدهاند، در مسیر دستیابی به کمال حرکت میکنند.
بنابراین، آن عناصری که «طبیعیون» قائل به آنها هستند، و آن مادهای که «مادیون» یا «واقعگرایان» به آن باور دارند، و آن فکر یا عقلی که «مثالیون» مطرح میکنند، و آن دوگانگی (اثنینیه) که مدعای آن را دارند، همگی در دایره «معلول بودن» و «ممکنات» جای میگیرند و در عین داشتن برخی صفات، بهرهمندی آنها از این ویژگیها، نسبی و عاریتی است.
به آنانی که وجود خدا و آن سبب فعال و مؤثر در هستی را انکار میکنند، میگوییم: بیایید درباره این مسئله بحث کنیم، به شرط آنکه منطق آزاد را حاکم قرار دهید و بر اساس حقیقتِ مجرد پیش بروید؛ و آن حقیقت این است: ما الهیون میگوییم




