مكتبة كتيبة محمّد بن نصير Muhammad bin Nusayr's Library Bibliothèque de Muhammad bin Nusayr کتابخانه کتیبه محمد بن نصیر

مَكْتَبَةُ كَتِيبَةِ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ

دلیل قاطع و قوی در اثبات تجلی پروردگار به صورت دیدنی - شیخ کامل حاتم

تصفّح
سحب للأسفل
الصفحة 441 من 568

که غالیان از یهود و نصاری و مجوس و مشرکان بدترند؛ غالی به سوی ما باز می‌گردد اما ما او را نمی‌پذیریم، زیرا او به ترک نماز و زکات و روزه و... عادت کرده است».

تذکر و توضیح: در این سخن، اشاره‌ای است به «غلو مذموم» که پیش‌تر درباره آن سخن گفتم و مولای ما صادق -عَزَّ عَزُّهُ- با تفصیل اصحابش را به آن آگاه کرده است. از این کلام می‌فهمیم که منظور از این غلو، کوچک شمردن عظمت خدا از طریق اعتقاد به ظهور و حلول او در مخلوق ضعیف، یا نسبت دادن افعال او به غیرِ «حق» است مانند این ادعا که او بندگانش را به انجام کارهای زشت مجبور کرده است و امثال این‌ها.

‌همچنین در این کلام، اشاره‌ای صریح است به کسانی که از راه راست منحرف شدند و معبود را در خلقش حلول دادند؛ مانند کسانی که به ظهور او نعوذبالله در «علی‌خان» (آقا خان) اعتقاد داشتند، و مانند کسانی که به تجلی او در «بهاء» (بهائیان) و «حاکم بأمرالله» و «سلیمان الجوبه» اعتقاد یافتند. بلکه این امر شبیه به حال ناصبیهایی است که قائل به الوهیت عمر بن خطاب شدند، و یزیدیانی که به الوهیت یزید اعتقاد داشتند و دیگران. پس نکوهش از غلو، زمانی که صورت گیرد در واقع متوجه کسانی است که عظمت آفریدگار را کوچک شمردند، ربوبیت را برای

الصفحة 441 من 568