نوشیدند و در شناخت «نفی و اثبات» پیروز گشتند؛ که اوست بخشایشی کریم و والامقام.

‌بنابراین، همان‌طور که در ابتدای این فصل گفتیم، مذهب شریف ما بر مبنای «نفی و اثبات» استوار است. این مبدأ در کلام شیخ در «رساله» چنین تثبیت شده است: «همانا آن صورت، از جهت اثبات و ایجاد، و از نظر حق و یقین، و بیان و عیان "او همان است" (هی هو)؛ اما در واقعیت، نه به صورت کلی، نه به صورت مجموع، نه در مقامِ احاطه و نه در حصار محدودیت، "او آن نیست" (لا هو هی).»

‌و در «دستور مکرم» آمده است: «گواهی می‌دهم که صورتِ دیده‌شده، غایتِ کلی است، اما نه با کلیتِ آفریدگار، و نه آفریدگار غیر از آن است؛ بلکه او همان است (هی هو) در اثبات و ایجاد، و حق و یقین، و بیان و عیان؛ اما او آن نیست (لا هو هی) نه به طور کلی، نه در مجموع، نه در حصار و نه در احاطه.»پس عبارت شیخ «او همان است» (هی هو) «اثبات» است و عبارت «او آن نیست» (لا هو هی) «نفی» است. حال، با گفتن «او همان است»، چه چیزی اثبات شده است؟

ایشان (خدا او را حفظ کند) «ثابت کرد که آن صورتِ دیدنی با این ویژگی‌های ظاهری: پیشانی پهن و بدون مو، سینه‌ی فراخ، سرِ بدون مو ، قامت متوسط چشم‌های باوقار و سنگین، فک برجسته و بزرگ، بازوان نیرومند و ساق‌های باریک — در