مینگرند؛ درست همانطور که صورتی که ما در آب میبینیم، از سوی بیننده است، نه از سوی آب».
بنابراین، ظهور همجنس بودن (شباهت)، برای مؤمنان رحمت، لطف و مایهی انس بود و برای کافران، مکر و فریب. پس او برای اولیای خود ظاهر است و از دشمنانش محجوب. و محجوب بودن او از دشمنانِ منکر، به این معنا نیست که حجابی میان آنها و ذات کشیده شده که مانع از رؤیت شود، بلکه حجاب، همان حجابِ تاریکی، کدورت و انکارِ خودِ آنهاست که آنان را از پیروی از حق و اقرار و تصدیق به آن بازداشته است، نه اینکه مانع از دیدن با چشمها باشد؛ چنانکه خداوند تعالی فرمود: ﴿همانا چشمها کور نیستند، بلکه دلهایی که در سینههاست کورند﴾1.
پس پروردگار با ذاتش برای همگان ظاهر است، اما رؤیت او از شخصی به شخص دیگر متفاوت است؛ بنابراین دو نفر در دیدن او یکسان نیستند. هیچکس او را نمیبیند مگر به گونهی هیئت (حال) خود، و هیچ بینندهای او را مشاهده نمیکند مگر به گونهی صفت خود. پس بیننده به ذات علیه مینگرد اما او را برخلاف آنچه هست میبیند؛ و علت در بیننده است، نه در مورد دیده شده؛ زیرا در او (پروردگار) هیچ نقصی نیست، بلکه علت در طرفِ کور (بیننده) است.مثلاً اگر خفاش خورشید را در




