اما دربارهی تفاوت در آفرینش از نظر بلندی و کوتاهی (قد)، فهم و نادانی، و توانگری و فقر؛ اینها اموری است که بازگشتِ آنها به سوی خداست، و شاعر، شیخ محمد حمدان الخیّر (قدّسه الله) گفته است:
این نیست مگر بدان سبب که در تولدی پیشین بدی کرده، پس سزاوارِ این تولد گشته است.
اما «الخیّر» (شاعر)، این نظرِ اوست و او معصوم نیست. و شاید برخی بگویند که خداوند این را با این و آن را با آن آزموده است، «تا شما را بیازماید که کدامتان نیکوکارتر است» و «تا صابران را معلوم دارد». به هر حال، ما بر سر چنین مسائلی توافق نداریم. من دربارهی این مسئله دو سؤال دارم: اول: در تقمص (تناسخ) مادر به عنوان همسر میآید و برعکس؟! پاسخ چیست؟ دوم: این افزایش و این کثرت (جمعیت) از کجا پدید آمده است؟ ما در گذشته (۲) میلیون نفر بودیم و امروز (۲۵) میلیون نفر هستیم، چگونه میتوانی شخص دیگر را قانع کنی؟
پاسخ: همانا در این مبحث بیشترِ آنچه به ذهن مخالفان خطور میکند ذکر شد، و قسمت (جلسه) آینده برای پاسخگویی است. اما پاسخ شما به سؤالِ تفاوت در آفرینشِ خدای رحمان در حالی که خداوند وجودِ هرگونه تفاوت را نفی میکند پاسخی ساده (سطحی) است و هیچ عمقی در بحث و تأمل در آن وجود ندارد؛ به همین دلیل، آن پاسخ تنها برای شخصِ شما حجت (الزامآور) است و ما را ملزم نمیکند.




