مبحث شانزدهم
« حجت‌های منطقی در نزد تناسخیان »
حجت‌های آنان، به اعتقاد خودشان، در اهدافِ دوردستِ خود با منطق سلیم تفاوتی (مخالفتی) ندارد، و آن حجت‌های زیر است: از جمله حقایق اعتقادی این است که روح گوهری ازلی است که هنگام مرگ تباه نمی‌شود، و اینکه ثواب و عقاب بر روح واقع می‌شوند نه بر جسد؛ پس جسد چیزی جز ابزاری که اوامرِ روح را اجرا می‌کند نیست. به همین دلیل، آنچه مورد محاسبه قرار می‌گیرد، همان روح است، و آن با ایستادن (حاضر شدن) در روز قیامت در پیشگاه خداوند صورت می‌گیرد. پس روح در طول این مدت کجا باید بماند؟ پس روحی که هزاران سال پیش جسدِ خود را ترک کرده است، چگونه از روی عدالت با روحی برابر می‌شود که تنها یک روز پیش از قیامت جسدش را ترک کرده است؟ و رنجِ انتظارِ طولانی برای روحِ نخست، به حساب چه کسی نوشته می‌شود؟
خداوند آفریننده از طریق کتاب‌ها و پیامبرانش به ما خبر داده است که عدالتِ او از حکمتش جدا نیست؛ به همین دلیل پرسش‌هایی پدید آمده است: درباره‌ی حکمتِ مصیبت‌ها و گرفتاری‌هایی که بر اشخاصی وارد می‌شود که از آنان و درباره‌ی آنان جز راستی (استقامت) و ایمان شناخته نشده است؟ و درباره‌ی حکمتِ خیرات و