کس در آسمانها و زمین است و پرندگان بالگشوده، برای خدا تسبیح میگویند؟ هر یک نماز و تسبیحِ خود را میداند و خداوند به آنچه انجام میدهند داناست﴾1
پس قائلان به تناسخ در تفسیر خود به این سو گراییدهاند که بشر اگر سعادتمند مطیع خدا، و متصف به معارف حق و اخلاق پاک باشد، پس از مرگش به کالبدهای پادشاهان منتقل میشود؛ و اگر شقی، نادان و نافرمان باشد، به کالبدهای حیوانات منتقل میشود؛ و هرگاه این ارواح شقیتر و بیشتر مستحق عذاب باشند، به کالبد حیوانی پستتر، با رنج و سختیِ بیشتر منتقل میگردند. آنان برای درستی سخنان خود به صراحت همین آیهای استدلال کردهاند که ما در صدد شرح آن هستیم؛ و واژه «همانندی» (مماثلت) در آیه، اقتضای حصول برابری در تمام صفات ذاتی را دارد.
اما دربارهی صفات عَرَضیِ جداییپذیر، برابری در آنها برای حصول همانندی معتبر نیست. تناسخیان این امر را ثابت دانسته و گفتند که ارواح حیوانات پروردگارشان را میشناسند و به شقاوت و سعادتی که برایشان حاصل میشود آگاهند، و اینکه خداوند به سوی هر جنسی از آنها پیامبری از جنس خودشان فرستاده است؛ و به این سخن خداوند متعال استدلال کردند: ﴿و هیچ امتی نیست مگر آنکه در میانشان




