و در شرح این آیه به شکلی دیگر و با روشی متفاوت، چنین میگویم: از آنجا که در این آیه، مرگ پیش از حیات ذکر شده است ﴿چگونه به خدا کفر میورزید در حالی که مردگانی بودید پس شما را زنده کرد، سپس شما را میمیراند، سپس شما را زنده میکند سپس به سوی او بازگردانده میشوید﴾1و از آنجا که با صیغهی گذشته ﴿مردگانی بودید﴾ آمده است، و از آنجا که این یک اقدام تقدیری است که با آن حیاتِ موجود پایان مییابد، یعنی پیش از آن حیاتِ سابقی وجود داشته است ﴿مردگانی بودید﴾، پس این به معنای برپاییِ حیات پیش از مرگ است، و برپاییِ حیات پیش از مرگ، حالت ابداع (آفرینش) با کلمهی «کُن» نامیده میشود و تصریح به این سخن، این نظر را تأیید میکند: ﴿و اوست که شما را زنده کرد، سپس شما را میمیراند﴾2 ؛ یعنی حیات آغاز شد سپس مرگ با گامهایی با تأخیر پس از آن فرا رسید. پس حرف عطف «ثُمَّ» (سپس) که تکرار شده و میان ﴿شما را میمیراند﴾ و ﴿شما را زنده میکند﴾ فاصله انداخته است بر ترتیب، توالی و فاصلهی زمانی میان میراندن و زندهکردنِ دوم دلالت دارد؛ سپس بازگرداندن به سوی آفریننده پس از آن خواهد بود: ﴿سپس به سوی او بازگردانده میشوید﴾.
1سوره بقره، آیه۲۸
2سوره حج، آیه۶۶




