بنابراین، آنچه تقمص می‌یابد همان فردیت جاودانه، یعنی «نفسِ برترِ ناطقه (عاقله)» است، نه شخصیت فانی. پس همان‌گونه که شخصیت فانیِ ما (یعنی کالبد مادی ما و ضمائم اثیری، نجمی و تمایلاتیِ آن) تابع دوگانه‌ی بیداری و خواب است؛ به گونه‌ای که در زمان بیداری به فعالیت می‌پردازد و در زمان خواب به استراحت فرومی‌رود تا تجربیات روزِ گذشته‌اش را هضم کند و سپس برای بیداریِ جدیدی آماده شود.

به همین ترتیب، فردیت جاودانه‌ی ما (یعنی روح ما و ضمائم اشراقی و ذهنیِ برتر آن) تابع دوگانه‌ی زندگی و مرگ است؛ به گونه‌ای که در طول زندگی دست به اعمالی می‌زند و در هنگام مرگ به استراحت فرومی‌رود تا تجربیات زندگی پیشین خود را هضم کند و سپس برای تولدی جدید آماده شود.

پیامبر اسلام -عَزَّ عَزُّهُ- با بیانی رسا این شباهت میان دو دوگانه را بیان فرموده‌اند:

دوگانه‌ی بیداری و خواب.

و دوگانه‌ی زندگی و مرگ.

آنجا که در یکی از خطبه‌های خویش فرمودند: «به خدا سوگند که شما همان‌گونه که می‌خوابید، می‌میرید و همان‌گونه که بیدار می‌شوید، برانگیخته می‌شوید؛ و قطعاً در برابر نیکی، پاداش نیک و در برابر بدی، کیفر بد خواهید دید، و در قبال آنچه نمی‌دانید محاسبه خواهید شد، و آن سرانجام، یا بهشتی جاودان است یا آتشی جاودان».