سوالِ هشتاد و ششم: دربارهٔ فرمایشِ خداوند عزّ وجل: «آیا زمین را جایگاه گردآورنده قرار ندادیم؟ برای زندگان و مردگان»1؟
پاسخ: این «زمین» در ظاهر، سرزمینی رهاشده است که نه ستوده می‌شود و نه نکوهش؛ اما در اینجا مقصود از «زمین»، بدن‌هایی است که روح‌ها در آن‌ها زندانی شده‌اند. این بدن‌ها دو حالت دارند: «زنده‌ها»: کسانی هستند که از آنچه خدا نهی کرده، دوری می‌کنند و به آنچه خدا امر کرده، عمل می‌کنند. «مرده‌ها»: کسانی هستند که راهِ نجات را فراموش کرده‌اند و از حقیقتِ باطنیِ شریعت کنار کشیده‌اند؛ اینان در حکم مرده‌اند، تا شاید خدا بر آنان توبه کند یا آنان را عذاب نماید.
الهوامش
1سوره مرسلات – آیه 25-26