سوالِ هشتاد و یکم: دربارهٔ فرمایشِ خداوند سبحان: «پاک و منزّه است آنکه بندهٔ خود را شبانه از مسجدالحرام، به مسجدالاقصی برد؛ همان که پیرامونِ آن را برکت دادهایم»1؟
پاسخ: «سبحان» در اینجا «اسم» است، و «أسرى بعبده لیلاً» یعنی: خدا بندهاش را در شب سیر داد؛ در این تأویل، منظور از «بنده» سلمان است، و «من المسجد الحرام» یعنی از محمد بن عبدالله به سوی حسن عسکری، و «الذی بارکنا حوله» یعنی اطرافِ او را ایتام (یتیمان) احاطه کردهاند؛ پس «اسراء» ، به معنای «ظهور دادن و آشکار کردن» و «تشریف دادن» است، نه صرفاً حرکتِ مکانی. و در «رساله جوهریه» آمده است: اسم از طریقِ باب ظاهر شد؛ نه اینکه خودِ باب باشد؛ پس وقتی باب در ظاهرِ حجاب و باطنِ باب قیام کرد، ندا داد و گفت: من همان معبودم که به الوهیت شناخته شدهام و به ازلیت معروفم؛ پس هرکس چیزی برخلاف گفته من بگوید از توحیدِ جعفریِ بلند مرتبه بیزار است». و در پایان: ظاهرِ حجاب و باطنِ باب در حقیقت، یک شخصِ واحد هستند.




