سوالِ هفتاد و هشتم: مسئلهای دیگر دربارهٔ همین معنا، از کتابِ «حقائق أسرار الدین» از سخنان ابن شعبه حرّانی (که خدا او را مقدس گرداند) و روایتی از مولا صادق، جعفر بن محمد -عَزَّ عَزُّهُ- ، دربارهٔ حلال و حرام در چهار شریعت، از دورهٔ ابراهیم تا دورهٔ محمد بن عبدالله؛ و آن اینکه هرگاه رسول یا پیامبری میآمد، شریعتِ پیش از خود را باطل یا دگرگون میکرد؛ پس سببِ این امر چیست؟
پاسخ:مولای ما، صادق -عَزَّ عَزُّهُ- فرمود: «بدان ای مفضل که همه شریعتها یکی هستند، و همه پیامبران و رسولان نیز در حقیقت یکیاند؛ همگی به سوی شناخت خدا دعوت کردهاند و به سوی او گرایش داشتهاند و مردم را به اطاعتِ اهلبیت راهنمایی کردهاند». حلال و حرام در شریعتهای گذشته، در اصل «حقیقتهایی معین و شناختهشده» هستند که خدا دستور داده اطاعت و شناختشان انجام شود. سپس میفرماید: «حلال، در حقیقت، همان شناختِ اهلبیت است، و حرام، ولایتِ مخالفان و دشمنانِ آنان است». و همچنین میفرماید:«تغییر و تبدیل در احکام، و امر و نهیها، و آزمونها و بلاها، به خاطرِ نقص و آمیزش در خودِ انسانهاست؛ نه در پیامبران و رسولان. این تغییرات برای امتحانِ مردم است؛ مردمی که آمیخته به آلودگی و




