مكتبة كتيبة محمّد بن نصير Muhammad bin Nusayr's Library Bibliothèque de Muhammad bin Nusayr کتابخانه کتیبه محمد بن نصیر

مَكْتَبَةُ كَتِيبَةِ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ

افکار توحیدیه در شرح حدیث صورت انزعیه - حبیب عبدالله غانم

تصفّح
سحب للأسفل
الصفحة 94 من 112

«مشرقٌ منه بلا انفصال» (تابشی از او بدون جدایی): «مشرق» همان «اسم» است که از «معنای» خویش جدا نیست؛ نه چنان متصل که آمیختگی (ممازجه) پیش آید و نه چنان منفصل که بیگانگی و جداییِ کامل (مباینه) رخ دهد؛ بسانِ پرتو نسبت به قرص خورشید و سایه نسبت به پیکر. این‌ها مَثل‌هایی است تا نزدیکیِ «اسم» به «معنا» برای فهمِ ما نزدیک شود.

و کلام امام -عَزَّ عَزُّهُ- : «ای مفضل! صورتی که "اسم" به واسطه‌ی ضیاءِ نورش در آن ظاهر می‌شود، برتر از آن ضیائی است که برای خلق متشخص گشت تا او را بنگرند و آن‌ها را به آفریدگارشان راهنمایی کند تا او را بشناسند. پس آن صورت، صفتِ "نفس" است و نفس، صفتِ "ذات" است. از همین رو "نفس" نامیده شد؛ چنان‌که خداوند می‌فرماید: "و خداوند شما را از نفسِ خویش برحذر می‌دارد"1. همانا شما را برحذر داشت از اینکه او را نوپدید (محدث) و ساخته‌شده (مصنوع) همچون دیگر پدیده‌ها بپندارید؛ زیرا نورِ ذات، قدیم است و نه محدث است و نه مصنوع؛ و اگر آن نور، محدث می‌بود، ذات نیز محدث می‌شد و این همان کفر است.»

من شارح می‌گویم: منظور از «صورتی که اسم به واسطه‌ی ضیاءِ نورش در آن ظاهر می‌شود»، همان صورتِ جوهری، قدیم و ناطقی است که از ذاتِ سرورمان محمد

الهوامش

1سوره آل عمران – آیه 28
الصفحة 94 من 112