مكتبة كتيبة محمّد بن نصير Muhammad bin Nusayr's Library Bibliothèque de Muhammad bin Nusayr کتابخانه کتیبه محمد بن نصیر

مَكْتَبَةُ كَتِيبَةِ مُحَمَّدِ بْنِ نُصَيْرٍ

افکار توحیدیه در شرح حدیث صورت انزعیه - حبیب عبدالله غانم

تصفّح
سحب للأسفل
الصفحة 47 من 112

چنان‌که جابر بن یزید جعفی نیز از امام باقر -عَزَّ عَزُّهُ- پرسید و امام به او فرمود: «آنچه از صورت می‌بینی نفی کن و آنچه را می‌دانی اثبات نما.» جابر عرض کرد: ای مولای من! اگر آنچه را با چشم می‌بینم نفی کنم، نسبت به آنچه با قلبم می‌دانم جاهل‌تر می‌شوم. امام فرمود: «صورتِ دیده‌شده را نفی کن و قدرتی را که دانستی اثبات نما، که همان "انزع بطین" است.» جابر پرسید: انزع بطین چیست؟ فرمود: «انزع (جدا شده) از ناسوت و بطین (انباشته و آکنده) از لاهوت؛ و لاهوت همان صورت است، اما صورت خودِ او نیست.»

این شرحِ آن مسئله بود. سپس کمیل گفت: «بیفزا». مولایمان فرمود: «او زدودنِ حجاب‌های شکوه و عظمت است بدون هیچ اشاره‌ای (کشف سبحات الجلال من غیر اشاره)». «کشف» که مفهومی روشن است؛ و «سبحات جلال»، همان تجلی بر عالمیان است بدون هیچ اشاره‌ای؛ یعنی بدون نیازِ او به خلق، و همچنین بدون جابجایی از حالی به حال دیگر یا از سرِ ناچاری، بلکه تنها از روی رحمتش بر عالمیان است.چون پاسخ سوم روشن شد، کمیل عرض کرد: ای مولای من، بیفزا. مولایمان فرمود: «او نوری است که از بامدادِ ازل می‌تابد و آثارش بر کالبدهای توحید آشکار می‌شود (نور یشرق من صبح الازل فتلوع علی هیاکل التوحید آثاره)». ای سرورم! این سخن دو شرحِ بزرگ دارد:

الصفحة 47 من 112