چنانکه امام علیبنموسیالرضا -عَزَّ عَزُّهُ- فرمود: «آن صورتی که با چشمان خود مشاهده کردید، با نسبت دادن به "قدرت"، همان خداست؛ اما با نسبت دادن به "صورت"، خدا نیست.» زیرا کسی که چنان قدرتی از آنِ اوست، آن صورت در حقیقت محدود به صورتِ او نیست (بلکه حجاب و مظهر اوست).
ای برادر! بدان که حق سبحانه و تعالی در ظاهر و باطن در میان خلق خویش آشکار است، اما خلق از او در حجاباند. پس اینکه میفرماید «در میان خلق خویش است»، به معنای میانِ فیزیکی (مانند قرار گرفتن چیزی در کنار چیز دیگر) نیست؛ بلکه او از خلق خویش متمایز است. در واقع «خلق» همان نیروهای ظاهری و باطنی هستند و او «برزخی» میان آنها و تابان بر ایشان است؛ و خدا داناتر است.
و سخن امام -عَزَّ عَزُّهُ- که فرمود: «و بدان که به "ذات" گفته نمیشود که او نور است؛ زیرا او روشناییبخشِ هر نوری است.»
من شارح میگویم: به فرمودهی آن عالم -عَزَّ عَزُّهُ- : «ذات، با نام حقیقی خود همان "ذات" باقی میماند.» یعنی او «فاعل» است و نه «منفعل»؛ آفریننده است نه آفریده؛ و تواناست نه تحت سیطرهی قدرتی دیگر. «نور» در اینجا «فعل» و «صفت» اوست؛ و فعل، چیزی غیر از فاعل است هرچند که از او ناشی شده باشد.مثال: نطق از ناطق است، نظر از ناظر است و نور از گوهرِ روشناییبخش. اینها از چیزی خارج از




