است. پس سخنِ مرا و آنچه برایت شرح دادم بشناس، که اگر چنین کنی، انشاءالله هرگز گمراه نخواهی شد.»
و به همین ترتیب، هرگاه ارواح از مرتبه بشری به مسوخیت (کالبد حیوانی) منتقل شوند آنها را در نخستین کالبدِ حیوانیشان چنان میبینی که در حالِ غذا خوردن، هنوز بخشی از حرکات و کارهای بشری در نحوه خوردن، آشامیدن و خوابیدنشان دیده میشود تا آنکه به تدریج با آن خوی جدید الفت بگیرند.و همچنین است زمانی که به کالبدِ پرندگان منتقل میشوند؛ میبینی که نغمهسرایی میکنند، سخن میگویند و سوتهایی میزنند که در جثهی کوچکشان، بسیار به سخن گفتنِ آدمیان شبیه است. و میبینی کسی را که در کالبد بشری است مرغبازان یا صیادان که برای آنها سوت میزند و آنها از او میشنوند و مانند او سوت میزنند و پاسخش را میدهند. برایشان فریاد میزند و آنها نیز فریاد میزنند؛ همچون دراج (کبک) و نضح (نوعی مرغآبی)، و زبانِ بلبل و قمری، و توکا و هزاردستان و مانند آنها. هر یک بر همان روش و منهاجی بانگ میزند و سوت میکشد که در زمانِ بشریاش بدان عادت داشته است. و به همین سان میمونباز با میمونها سخن میگوید و آنها آنچه فرماندهشان بدانها امر میکند را میفهمند و مخالفت نمیکنند؛ و خرس نیز چنین است. و مانند این نشانهها بسیار است که چشمها میبینند و مشاهده میکنند و نمیتوان منکر آن شد؛ ولیکن دلهای مردمانِ نگونسار از شناختِ آن کور گشته است، از روی لجاجت با حق و تقوایی که بر آنان گران میآید؛ تا آنکه فرمان خداوند -عَزَّ وَجَلَّ- به کمال رسد؛ چنان که فرمود: ﴿تا هر که هلاک میشود از روی دلیلی روشن هلاک شود، و هر که زنده (هدایت) میشود از روی دلیلی




