و فرمود: اما آن طبقهای که آدم -عَزَّ عَزُّهُ- از آن آفریده شد؛ همانا او از نور و آتش آفریده شد؛1 سپس خداوند آب را آفرید و به واسطه آن، باد را پوشاند (حجاب کرد)، سپس گِل را از کفِ دو دریا آفرید و به واسطه آن، آب را پوشاند؛ و آدم از همان گِل آفریده شد.
و حقیقتِ باطنیِ آن چنین است:
- از نور، فرشتگان به صورتِ تصویرشده (دارای صورت) آفریده شدند.
- از آتش، "جانّ" (پدرِ جنیان) به صورتِ تصویرشده آفریده شد.
- از باد، "جنیان" به صورتِ تصویرشده آفریده شدند.
- و گِل، همان صورتِ کالبد آدم است.
پس آدم را از گِل، آتش، باد و آب آفرید که اینها از شأنِ دنیاست؛ و در او، نور و روح را آفرید که از شأنِ آخرت است. و این همان سخن خداوند متعال است که فرمود: «راههایی گوناگون2»؛ یعنی: هر گوهری از همجنسِ گوهرِ خود آفریده شده است.
و پیکر انسان بُرش خورد و قوام یافت، پس چنان شد که با آتش میخورد و میآشامد، و با نور میبیند و میداند، و با باد (هوا) میشنود و میبوید، و با آب لذتِ




