پی ببرند. اگر وجود و عیان محقق نمی‌شد، نام‌هایِ معرفت از عارفان ساقط می‌گشت، جایگاهِ مؤمنان باطل می‌شد، همه‌ی خلق یکسان می‌گشتند و برتری میان آن‌ها از بین می‌رفت. سپس گروهی از اهل توحید، با وجودِ ادعایی که داشتند، در توصیفِ وجود و وصفِ آن «احدِ معبود» دچار اختلاف شدند و در اشاره به یگانگی او، صفاتِ گوناگون و معانیِ متضادی را به کار بردند:

- برخی گفتند: او «واحد» (یکی) است.

- برخی دیگر گفتند: «دو تا، یکی است».

- برخی دیگر گفتند: «سه تا، یکی است».

- برخی دیگر گفتند: «چهار تا، یکی است و یکی، چهار تاست».

- برخی دیگر گفتند: «پنج تا، یکی است و یکی، پنج تاست».

اما «اهلِ حق» (قائلین به توحید ناب) گفتند: «احد» غیر از «واحد» است؛ زیرا «احد» از تمام جهات یگانه است.

در مقابل، «اهلِ اعداد» (قائلین به کثرت در ظهور) استدلال کردند و گفتند: این‌ها تنها عددهایی هستند که در مقامِ مشاهده (عین) متفاوت به نظر می‌رسند؛ و این مانند نسبتِ پرتو به خورشید است؛ اگر نور خورشید از پنج روزنه وارد شود، چشم پنج شخص