درکی نمیگنجد و هیچ گویندهای در توصیف او سخنی کامل ندارد. و تمام اینها پیش از خلق بود، در حالی که در آن وضعیت، هیچچیز جز او نبود؛ و منظور از «حال» در اینجا، همان جایگاه است. و هر آنچه از کلام بر او جاری شده، تنها صفتهای محدث (پدید آمده) و ترجمهی مترجمی است که هر کس فهم داشت، از طریق آن فهمید.»
این است سخن مولای ما امام صادق -عَزَّ عَزُّهُ- دربارهی توحید و یگانگی باری تعالی؛ نه آنگونه که «مشبهه» (کسانی که خدا را به خلق شبیه میکنند) میگویند که: «باری تعالی در ذات خود، جسمی تجسمیافته و مشخص است.» درحال آنکه وجود باری تعالی حقیقتی است و هیچ موحدی ظهور او را انکار نمیکند. و هر کس بگوید که «صورتِ وجود» در هنگام ظهور، چیزی غیر از باری تعالی است، کفر ورزیده است. ما میگوییم: باری تعالی تنها به صورت دیده میشود، اما علت این دیدن در خلق است، نه در او. زیرا اگر باری تعالی در ذات خود حقیقتاً «شخصی» میبود، چشمها و دلهای خلق تغییر نمیکردند، بلکه خودِ او متغیر و دگرگون میگشت؛ و پناه میبرم به خدا از چنین سخنانی! بلکه ما گواهی میدهیم که امیرالمؤمنین -عَزَّ عَزُّهُ- همان الله، پروردگار جهانیان، ازلی و قدیم است؛ اوست که قلبها و دیدهها را میگرداند تا او را به هیئت انسانها ببینند. در حالی که او از هرگونه محیطشدن، درکشدن و محصورشدن، و




