« اثبات توحید و تثلیث با دانش‌های گوناگون »

اکنون حقیقتِ آنچه را که درباره توحیدِ «احد» (یگانه‌ی مطلق) بیان کردیم که همان کمالِ اول است و درستیِ آن را از طریق حساب و هندسه روشن می‌سازیم:

«احد» (یکتای فراتر از عدد) در هیچ شمارشی وارد نمی‌شود، با گذشتِ زمان توصیف نمی‌گردد و در ذات خود کثرت نمی‌پذیرد؛ زیرا او همان کمالِ اولی است که پدیدآورنده (فاعلِ) کمالِ دوم است؛ کمالِ دومی که خود اثرپذیر (منفعل) از اول و فاعلِ مراتبِ بعدی است. او (احد) تنها یک صفت دارد و آن «فعل» (ایجاد) است و تمام صفت‌هایی که فاعل به آن‌ها خوانده می‌شود، در حقیقت خودِ افعال او هستند؛ و مجموعه‌ی این افعال نیز یک حقیقت بیش نیست و آن «فعل» است. او فاعلی است که اثر نمی‌پذیرد (غیر منفعل)، و نامی یگانه دارد که هیچ‌کس جز او به آن نامیده نمی‌شود و او نیز به نامی دیگر خوانده نمی‌شود و آن «میم» ( -جَلَّ ذِكْرُهُ- ) است. و صورتی یگانه دارد که جز با آن آشکار نمی‌گردد و هیچ‌کس دیگر نیز با آن صورت پدیدار نمی‌شود و آن «صورت انزعیه» است. این سه (اسم، صفت/فعل، صورت) صفتِ «اسم» هستند؛ و صورت همان «فعلِ منفعلِ فاعل» است و حقیقتِ تثلیثی است که همان اسمِ «احد» (کمال اول) می‌باشد.