جماعت اشاره میکند و میگوید: «این غایت و معنایِ غایی من است؟» پناه بر خدا از این سخن.
سپس فرمود: نخستین چیزی که در مؤمن سکنا میگزیند، «روح» است، سپس «پرتوِ روح»، و سپس «نور»؛ و نور و روح هرگز از هم جدا نمیشوند. پس از آن «نورِ نبوت»، آنگاه «روحِ نبوت» و سپس «روحِ رسالت» است؛ و آن همان روحی است که فرستاده شده تا به قرارگاه خویش بازگردد و به مقام معلومِ خود برسد. و فرمود: چه بسا روحی از مقام خویش بازگردد (سقوط کند) که از آن به خدا پناه میبریم.
سپس فرمود: همانا این روح چون وارد چیزی شود، از آن خارج نمیگردد و خداوند هر چه بخواهد انجام میدهد؛ و هر کس در کار خدا تردیدی به دل راه دهد، کافر گشته است. و تفاوت میان نعمتِ «پدیدآمده» (مُحدث) و «جاودان» (دائم) چیست؟ نعمتِ جاودان آن است که نخستین مرتبهاش با جایگاهِ «روحِ روح» هماهنگ است. اما نعمتِ پدیدآمده، آن است که ضدِ تاریکی است و با مرتبهی «روحِ روح و معرفت» سازگاری دارد. اما آنچه با مرتبهی «روحِ روح و معرفت» هماهنگ نباشد، ضدی ندارد جز در معنای خیر و نهایتِ شادمانی.
پس نخستین چیزی که از انسان شادمان میگردد، قلب اوست؛ سپس «نور» به چشم او میپیوندد. پس چون نور متصل گشت و معرفت در چشم و قلب استقرار




