همان شناخت او از طریق حجابهای نورانی و ظلی (سایهوار) اوست؛ و سجود برای نور، همان ربوبیتِ ظاهر است. پس "تسلیمِ راست"، شناخت او از طریق حجابهای نورانیاش است و "تسلیمِ چپ"، شناخت او از طریق حجابهای بشری و ظلیاش. بنابراین با این سخن، وجودِ صورتِ نورانی و صورتِ بشری برای عارف به اثبات رسید و باطل شد سخنِ کسی که گفته است خداوند در حالتِ نورانیت دیده نمیشود، یافت نمیشود و شناخته نمیگردد.
زیرا تمام کتابهای اهل توحید بر وجود این دو صورت و شناخت آنها دلالت کردهاند؛ و هر کس آن تجلی را در یک ظهور بپذیرد و در ظهوری دیگر انکار کند، انکارش از پذیرشِ ناقصش بهتر است. و هر کس صورت بشری را بپذیرد اما وجودِ مظهر نورانی را نپذیرد و اثبات نکند، همانا کفر ورزیده و به خداوند شرک داده است، در حالی که هیچ دلیل و سلطهای برای این کار نازل نشده است.»
و مولای ما امیرالمؤمنین -عَزَّ عَزُّهُ- فرمود: «همانا در پسِ من (پشت سر من)، غیرِ من است؛ و شناختِ آن "غیر" بر عهدهی شما نیست.»
در شرح آن آوردهاند که: مقصود ایشان از این سخن، تأکید بر این معنا بود. و منظور از «وَرای» (پشت سر) در اینجا، همان «باطن» است که غیر از ظاهرِ ایشان میباشد.
و مقصود از «غیرِ من»، یعنی غیر از آن ظاهری که شما به چشم مشاهده میکنید.




