منهاج الراغبین: اما "مجمع‌الجمع" (جایگاه گردآمدنِ جمع‌ها) و "محوِ حقیقی"، همان فنایِ کثرت در وحدت است. و "آینه‌ی دو حضور" — یعنی حضورِ "وجوب" (ضرورت وجودی خداوند) و "امکان" (پدیده بودنِ مخلوقات) — همان "انسان کامل" است. او آینه‌ی الوهیت است، زیرا مظهرِ ذات در کنار تمام اسماء است و واسطه‌ی فیض و امداد و پیوند میان حق و خلق است، به تناسبِ هر دو طرف؛ چنان‌که در حدیث قدسی آمده است: "اگر تو نبودی، اگر تو نبودی، آسمان‌ها را نمی‌آفریدم".

و اما "صاحبِ عقل"، کسی است که خلق را در ظاهر و حق را در باطن می‌بیند؛ پس حق در نزد او، آینه‌ای برای ظهور خلق است و خلق در او پنهان می‌گردند، همان‌گونه که آینه در تصویر پنهان می‌شود. اما "صاحبِ عقل و عین" (بینش شهودی)، کسی است که حق را به حق در خلق می‌بیند و خلق را در حق؛ و هیچ‌یک حجابی برای دیگری نمی‌شود. بلکه او وجودِ واحد را می‌بیند که از یک سو "حق" است و از سوی دیگر "خلق". او نه به دلیل کثرت، از مشاهده‌ی وجهِ واحد باز می‌ماند و نه احدیتِ ذاتِ تجلی‌یافته، مانع از شهودِ کثرتِ مظاهر می‌گردد؛ و همچنین احدیتِ وجهِ حق، او را از مشاهده‌ی کثرتِ خلق محجوب نمی‌سازد.