- روح حیوانی: جسمی لطیف است که از حفره‌های بدن سرچشمه می‌گیرد.
- روح انسانی: حقیقتی است که کُنه و ذاتِ آن را کسی جز خداوند نمی‌داند.
- نفس: میانِ روح و بادِ حیات قرار دارد و از «هوی» (میل و کشش) نیرو می‌گیرد.
در کتاب «تعریفات» آمده است:
- نفس: گوهری بخارگونه است که حاملِ نیروی حیات در طبایعِ گوناگون است؛ مانند نفس اماره (سرکش)، لوامه (سرزنشگر) و مطمئنه (آرام‌یافته).
- نفس ناطقه: گوهری است که در ذاتِ خود از ماده جداست، اما در کارهایش با ماده همراهی می‌کند.
- هوا و نَفَس: هوا همان سیالی است که جانداران می‌مکند و «نَفَس» (دم و بازدم) همان نسیمِ هواست که می‌آید و می‌رود.
«کالبدِ جسمِ من، ساخته‌ی دستِ حکیمی داناست، و گوهرِ نفسِ من، حقیقتی کلی و شکوهمند است. روحِ من با پرواز به سوی والاترین جایگاه‌ها، از خنکایِ وجد و نسیمِ الهی سیراب گشت.»
«وجد» آن حالتی است که ناگهان بر قلب وارد می‌شود، بدون آنکه انسان خودش را به زحمت بیندازد یا تظاهر کند. گفته‌اند وجد مانند جرقه‌های برقی است که لحظه‌ای