اصطلاح آنان، از حول و قدرت خویش برهنه شده و به حول و قدرت خدا روی آورد، تا آنکه دیگر چیزی را بر خواست خداوند نخواهد و بر نخواهد گزید.
و «فناء» (نیستی) در نزد اهل مشاهده، همان نبودِ احساس به عالم ملک و ملکوت است و غرق شدن در عظمت آفریدگار و مشاهدهی حق است. یعنی هر کس که با تجرد از خلق (و هر آنچه غیر از خداست)، فناءی کلی در حق نیابد، هرگز باقی نخواهد ماند؛ زیرا فناء در خدا همان بقای جاودان است و هر چه غیر از آن باشد، فناءی محض است. چنانکه خداوند متعال فرمود: ﴿هر چیزی نابود میشود، جز روی او (ذات او)﴾1.
لبید (شاعر بلندپیمای عرب) گفته است: «آگاه باشید که هر چیزی جز خدا، باطل است»؛ یعنی هیچ موجودی جز او وجود واقعی ندارد و همگی نابودشدنی و نیستند. و همانا رازِ محبت در تمامی سطوح و نشأتهای هستی جاری است، و تنها چیزی که مانع از ظهور این راز میشود، نادانی نسبت به اسرار آن است، نه اینکه چنین حقیقتی موجود نباشد. خورشید را در نظر بگیرید که نورش جامع و کامل است، اما اثرش تنها در اجسامی که شفاف باشند ظاهر میشود؛ گیاهان نیز با نور خورشید زنده میشوند، هرچند که خود از این امر آگاه نیستند. و هیچ رازی برای خداوند نیست مگر آنکه بر




