شیخ سلیمان احمد در شرح «دیوان المکنون» می‌گوید: «"نقیضین" (دو امر متضاد مطلق)، دو امری هستند که ذاتاً با هم ناسازگارند، به گونه‌ای که هیچ‌گاه نمی‌توانند با هم جمع شوند (مانند اثبات و نفی)؛ زیرا اگر یکی محقق شود، دیگری منتفی می‌گردد و بالعکس. اما "اضداد" (ضدها) مانند آتش و آب، یا نور و تاریکی، یا زندگی و مرگ هستند. تفاوت میان "تضاد" و "تناقض" در این است که دو نقیض، نه با هم جمع می‌شوند و نه هر دو منتفی می‌گردند (مانند وجود و عدم)؛ اما دو ضد، با هم جمع نمی‌شوند ولی می‌توانند هر دو غایب باشند (مانند سیاهی و سفیدی). پس هر "ضدی" مخالف است، اما هر "مخالفی" لزوماً ضد نیست؛ ضد مانند آب و آتش است، و مخالف مانند راست و چپ، یا آسمان و زمین. جمع کردن میان این دو در اصطلاح حکما و متکلمان ممکن نیست، اما در اصطلاح "اهل حقیقت" ممکن است»، چنان‌که در شعر آمده است:
«قبله‌ی من در میان آنان، شمال است همان‌گونه که خورشید من طلوع می‌کند، برای آنان غروب است.»
و "نعت" (توصیف) و "صفت" یکی هستند؛ اما گفته شده تفاوتشان در این است که نعت به اموری تعلق می‌گیرد که تغییر می‌کنند (مانند ایستاده یا نشسته)، و