نمیشمرند؛ همان خدایی که بینایی آنان را هرگونه بخواهد دگرگون میکند و اوست که خالق ابلیس است.» عرض کردم: «آیا پروردگار برای خلقش به صورتِ خودِ آنان نمودار میشود؟» فرمود: «او بینایی آفریدگان را دگرگون میکند تا او را به صورت خودشان ببینند؛ پس آنان به اندازهی عملِ خویش او را میبینند. آیا نمیبینی که آنان رسول خدا را در حال غذا خوردن میدیدند، اما از او فضولاتی (نجوی) مشاهده نمیکردند؟»
و سید ابوسعید در مسائل خود گفته است: «خداوند ابلیس را از آتشِ شک، به صورت روحی بدون بدن آفرید؛ نه به آسمان برده شده و نه به زمین فرود آمده، بلکه در هوا ایستاده است و پروردگار از او پوشیده (محجوب) است.»
شیخ احمد سلمان خطیب در کتاب خود «الاسلوب» آورده است: «شیخ و فقیه ما، شیخ حسین احمد برایم نقل کرد که از استادش شیخ ابراهیم مُرهِج (که خداوند قدسشان بدارد) دربارهی ابلیس پرسید که چگونه او در هر "قبه" (دوره و عصر الهی) با عناد و تضاد ظاهر میشود و توانایی مخالفت و مقابله دارد؟»
پاسخ ایشان چنین بود: «آن که در اولین "قبه" ظاهر شد، دچار بدبختی، سرنگونی و عذاب دردناک گشت؛ و شخصی که پس از او ظاهر میشود، خودِ او نیست، بلکه




