می‌خواهی که به تو بشناسانم؟» عرض کردم: «ای سرور من، مگر بیش از یک نَفْس است؟» فرمودند: «ای کمیل، همانا نَفْس‌ها چهارگونه‌اند: نامیه‌ی نباتی (روینده)، حسیه‌ی حیوانی، ناطقه‌ی قدسیه‌ی ملکی (عقلانیِ فرشته‌خو) و کلیه‌ی الهی. و هر یک از این نَفْس‌ها دارای پنج قوه و دو ویژگی هستند: نَفْسِ نامیه‌ی نباتی پنج قوه دارد: ماسکه (نگهدارنده)، جاذبه، هاضمه، دافعه و مربیه (پرورش‌دهنده)؛ و دو ویژگی دارد: افزونی و کاستی؛ و خاستگاه آن کبد است. نَفْسِ حسیه‌ی حیوانی پنج قوه دارد: شنوایی، بینایی، بویایی، چشایی و بساوایی (لامسه)؛ و دو ویژگی دارد: خشنودی و خشم؛ و خاستگاه آن قلب است. نَفْسِ ناطقه‌ی قدسیه‌ی ملکی پنج قوه دارد: اندیشه، یادآوری، دانش، بردباری و هوشیاری؛ این نَفْس خاستگاه مادی و بدنی ندارد و شبیه‌ترین چیز به نفوس فرشتگان است؛ و دو ویژگی دارد: پاکی و حکمت. نَفْسِ کلیه‌ی الهی پنج قوه دارد: بقا در فنا، نعمت در سختی، عزت در خواری، فقر در توانگری و شکیبایی در بلا؛ و دو ویژگی دارد: رضا و تسلیم. این همان نَفْسی است که آغازش از خداست و به سوی او بازمی‌گردد؛ بدین معنا که به واسطه‌ی آفرینش از او پدید آمده و با طاعت و بندگی به سوی او بازمی‌گردد.»