و این همان معنای سخن شیخ خصیبی است که در شعری میگوید:
«در قالبی نخست، و سپس دومی تا هشتادمین؛ نه کاهی کم شده و نه افزونی یافته است.» و همچنین او درباره «اکوان مأموره» (جهانهای فرمانبردار) که از سوی حق تعالی مأمور شده بودند تا در یکدیگر مخلوط نشوند اما مخلوط گشتند، شرح داده است.
او (که خداوند لطیفهاش را پاک گرداند) فرمود: «دلالت این دو بر خلقت زمینی است و مقصود از آن، زدودن این مخلوطشدن است تا مرتبهی اعلا (بالاتر) از مرتبهی ادنی (پایینتر) مجرد و جدا شود؛ چرا که هر کس اعمالش را با ناپاکی و کستی آمیخته کند، مدتِ ماندن در این دنیا و آجالش طولانی میگردد.
و بازگشت و سرانجام همه به سوی خداست، در روزی که هر نفسی در برابر آنچه عمل کرده است، پاداش مییابد و به آنان ستم نمیشود.»
و شیخ حاتم در کتاب «التجريد» آورده است که سمندیار نوصلی در رسالهاش نوشته است: از جابر بن یزید جعفی روایت شده است که گفت: از سرورم امام باقر -عَزَّ عَزُّهُ- درباره روح پرسیدم. ایشان فرمودند: «همانا روحِ پاداشیافته به ملکوت میرود، جایی که ارواح نورانی در آن جای گرفتهاند؛ پس در آنجا شبِ خویش را روز میبیند.» عرض کردم: «ای سرور من، از چه جهت؟» فرمودند: «از جهتِ صفای روح. آیا نمیبینی که نور با تاریکی




