نظریه‌یِ منظر و مرتبه

دلیلِ این تفاوت آن است که: «اهلِ هر مرتبه‌ای، از حیثِ مرتبه‌یِ خود به او می‌نگرند، نه از آن حیث که او در ذاتِ خود هست.»

پس ظهورِ او، نشانه‌هایِ وجودش و دلایلِ اثباتِ او، از سرِ عدل و لطفِ خداوندِ متعال بود، در حالی که او در نزدِ ذاتِ خویش باقی است. حقیقتِ ذاتِ آن که موردِ اعتقاد است:

با احاطه‌یِ علمی درک نمی‌شود.

با صفتِ مکان‌مندی (اَینِیّت) دیده نمی‌شود.

نسبتِ حضور و غیبت با قدمت و خلقت

هرگاه «غیبت» و «ظهور» را به ساحتِ قِدَم (ازلیت) نسبت دهیم، این دو اصطلاح در آنجا حقیقتی ندارند چرا که او همیشه هست. اما هرگاه آن‌ها را به ساحتِ حَدَث (نوپدیدی و خلقت) نسبت دهیم:

1. ظهور: نشانه‌یِ وجود است.

2. غیبت:عَرَضی است که بر چشمانِ بینندگانِ او عارض می‌شود نه اینکه او پنهان شود.