شناختِ خدا بدون رؤیت و نشانه‌ی نادانِ شکاک

مولا جعفر بن محمد صادق -عَزَّ عَزُّهُ- فرمود: «ای اهل ایمان و جایگاه‌های رازداری (کتمان)، در هنگام غفلتِ شیاطین، اندیشه و یادآوری و عبرت پیشه کنید. هر کس بپندارد که خدا را بدون دیدن (رؤیت) می‌شناسد، گمراه گشته و کافر شده است. و نشانه‌ی نادانِ شکاک، دریدنِ پرده‌ی پوشیده و فاش کردنِ رازِ پنهان است تا مردم از آنچه او در درون می‌داند، آگاه شوند؛ پس هرگاه بنده آنچه را که پیش‌تر دیده انکار کند، نسبت به آنچه اکنون می‌بیند، شکاک‌تر و بدگمان‌تر است.»

و فرموده‌ی اوست ( -عَزَّ عَزُّهُ- ): «از ویژگی‌های حکیم آن است که جز موجودی آشکار را نپرستد؛ زیرا آن که غایب است و دیده نمی‌شود، بسا که هیچ باشد. همانا خداوندِ عزیز و حکیم چون آفریدگان را آفرید، آنان را به یگانگی خویش فراخواند، سپس در میانشان آشکار گشت و در همان احوالی که آنان جابه‌جا می‌شوند، جابه‌جا شد (دگرگونی یافت). پس هر که او را در آنجا عالم ذر شناخت، در اینجا نیز می‌شناسد و هر که او را در آنجا انکار کرد، در اینجا نیز انکار می‌کند؛ و آتش دوزخ برای آنان بس است.»

تفسیر این سخن:

آن که در زمانِ تجلیِ «معنا» در نخستین مرحله‌ی پراکندگی (ذرّ اول) در نورانیتِ ازلی، به او اقرار کرد و یقین یافت که او همان پروردگارِ معبود است و نه جز او؛ و این همان