مولا که شکوهش افزون باد فرمود: «همانا شرک بر دو گونه است: شرکِ پسندیده و شرکِ ناپسند.
اما شرکِ ناپسند: آن است که برای خداوند شریک و شبیهی قائل شوند، در حالی که خداوند از همه اینها و از آنچه با او همگونی داشته باشد، والاتر و منزه است. و آنان که به خداییِ بتها به عنوان شریکانِ او سخن گفتند، این سخن در حکمِ خردها درست نمیآید؛ و جایز نیست که میانِ حکیمی سخنگو و میانِ سنگها و جماداتی که نه حس دارند و نه میدانند، شرک و پیوندی برقرار شود.
و اما شرکِ پسندیده که مؤمن جز به واسطه آن "مؤمن" نمیگردد: آن است که در طاعتِ خداوند، طاعتِ رسولش را نیز شریک گردانی؛ و این همان است که خدای تعالی فرمود: ﴿ای کسانی که ایمان آوردهاید، خدا را اطاعت کنید و رسول و اولیالامر از خودتان را اطاعت نمایید؛ پس اگر در چیزی کارتان به نزاع کشید، آن را به خدا و رسول بازگردانید اگر به خدا و روز بازپسین ایمان دارید﴾. پس هر کس در طاعتِ خدای تعالی، رسولِ او و اولیالامر را شریک نسازد، کافر است. بفهم تا راه یابی.»
وَأَمَّا قَوْلُ مَنْ قَالَ: "أَنَا مُوَحِّدٌ"، فَهُوَ جَهْلٌ مِنْهُ؛ لِأَنَّ المُوَحِّدَ هُوَ الَّذِي يَجْعَلُ الوَاحِدَ وَاحِدًا تَعَالَى، فَهُوَ لَمْ يَزَلْ وَاحِدًا، تَعَالَى اللَّهُ عَنْ قَوْلِ الحَائِدِينَ عُلُوًّا كَبِبرًا. وَإِنَّمَا التَّوْحِيدُ وَجْهٌ يُعْرَفُ بِهِ، وَلَا يَكُونُ المُؤْمِنُ مُؤْمِنًا إِلَّا بِهِ وَبِمَعْرِفَتِهِ.




