پرسش نهم: درباره پیوندِ علم با عقل در هنگامِ آموزش
سپس مولایمان که شکوهش افزون باد به او فرمود: «درباره پیوندِ علم با عقل در هنگامِ آموزش در دوران کودکی چه میگویی؟ و درباره صورتِ نوزاد، در حالی که در او چیزی جز گوشت و استخوان و کشش و رشد و حس نیست؟
پس نوزاد با چه چیزی علم را پذیرفت، در حالی که هیچ بهرهای از "قوه الهی" با او نبود؟
پس اگر بگویی: "از هنگام ولادت در ذات اوست"؛ همانا به اصلِ حکمت نادان بودهای؛ چرا که قوه الهی با طبیعت آمیخته نمیشود تا به همراه او متولد شود.
و اگر بگویی: "از راه اکتساب است"؛ به تو گفته میشود: با کدام نیرو آن را کسب کرد؟ پس چه میگویی؟»
آن مرد گفت: «ای مولای من، از شما افزونیِ دانش را طلب میکنم.»
مولایمان که شکوهش افزون باد فرمود: «بدان که مَثَلِ نوزاد در نیرو و توان، همچون مَثَلِ هیزم آتش است؛ که اگر آتشی بر آن افروخته نشود، سوختنی در آن پدید نمیآید. همانا این "آتشزنه" است که شعله را بر میافروزد؛ تا آنگاه که او جرقهای زد، پذیرندگیِ شعلهور شدنِ آتش را پدید آورد.




