پرسش ششم: آیا نفس ناطقه جزیی از اصلِ خویش است یا اثری از آن؟

مولا که شکوهش افزون باد به او فرمود: «درباره "نفس ناطقه" (روانِ سخن‌گو) چه می‌گویی؟ آیا او جزیی از اصلِ خویش است یا اثری از آن؟

پس اگر بگویی "جزء" است؛ (بدان که جزء) هم جدا می‌شود و هم همراه می‌ماند.

و اگر بگویی "اثر" است؛ پس اثر با بطلانِ جزئیتِ مؤثر، باطل می‌گردد.

آن مرد گفت: «ای مولای من، از شما افزونیِ دانش و بهره‌مندی را طلب می‌کنم.»

مولایمان که شکوهش افزون باد به او فرمود: «بدان که نفس ناطقه، جزیی از عقل نبوده است؛ چرا که اگر واجب می‌بود که جزیی از عقل باشد، هرآینه واجب می‌آمد که عقل نیز جزیی از اله (خداوند) باشد؛ که خداوند از چنین شرک‌ورزی بس والاتر است.

پس آنگاه که (نفس) از "مؤثر" جدا گشته و با "مؤثر فیه" (اثرپذیر) همراه می‌شود، حکایتِ آن همچون "نوشتن" است؛ که از نویسنده جدا می‌شود و بر صفحه کاغذ پایدار می‌ماند.