المَسْأَلَةُ الخَامِسَةُ
ثُمَّ قَالَ مَوْلَانَا -عَزَّ عَزُّهُ- : أَيُّهُمْ أَفْضَلُ: العَقْلُ، أَمِ العِلْمُ، أَمِ المَعْرِفَةُ؟
فَقَالَ الرَّجُلُ: يَا مَوْلَايَ، مِنْكَ أَطْلُبُ الزِّيَادَةَ.
فَقَالَ مَوْلَانَا -عَزَّ عَزُّهُ- : إِنَّ العَقْلَ خَيِّرٌ، وَالجَهْلَ (وَالفَقْرَ) ضَعْفٌ، وَالعِلْمُ يَصِلُ بِطَرِيقِ السَّمَاعِ، وَالمَعْرِفَةُ مِنْ جِهَةِ العِيَانِ.
وَالمَعْرِفَةُ أَفْضَلُ المَوْجُودَاتِ؛ إِذْ تَنْفِي الشُّبْهَةَ وَالتَّحْدِيدَ.
وَكُلُّ وُجُودٍ بِلَا رُؤْيَةٍ فَهُوَ بَاطِلٌ، وَتَنْزِيهُ إِعْدَامٍ وَتَعْطِيلٍ. افْهَمْ تَرْشُدْ».
پرسش پنجم: کدام‌یک برتر است: عقل، یا علم، یا معرفت؟
سپس مولایمان که شکوهش افزون باد فرمود: «کدام‌یک برتر است: عقل، یا علم، یا معرفت؟»
آن مرد گفت: «ای مولای من، از شما افزونیِ (دانش) را طلب می‌کنم.»
پس مولایمان که شکوهش افزون باد فرمود: «همانا عقل نیکی است، و نادانی (و فقر) ناتوانی است؛ و علم از راهِ شنیدن (سماع) حاصل می‌شود، اما معرفت از جهتِ مشاهده و عیان است.
و معرفت برترینِ موجودات است؛ چرا که شک و شبهه و تحدید (مرزبندی) را نفی می‌کند.