❁ وَفَاكِهَةٍ كَثِيرَةٍ ❁ لَّا مَقْطُوعَةٍ وَلَا مَمْنُوعَةٍ ❁ وَفُرُشٍ مَّرْفُوعَةٍ ❁ إِنَّا أَنشَأْنَاهُنَّ إِنشَاءً ❁ فَجَعَلْنَاهُنَّ أَبْكَارًا ❁ عُرُبًا أَتْرَابًا ❁ لِّأَصْحَابِ الْيَمِينِ ❁ ثُلَّةٌ مِّنَ الْأَوَّلِينَ ❁ وَثُلَّةٌ مِّنَ الْآخِرِينَ﴾¹

إِلَّا ظَلَّيْنِ أَحَدُهُمَا: قَوْلُهُ تَعَالَى: ﴿انطَلِقُوا إِلَىٰ ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ ❁ لَّا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ ❁ إِنَّهَا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ ❁ كَأَنَّهُ جِمَالَتٌ صُفْرٌ ❁ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ ❁ هَٰذَا يَوْمُ لَا يَنطِقُونَ ❁ وَلَا يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ ❁ وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ﴾²

فَهَذَا الظِّلُّ بِعَيْنِهِ هُوَ عَائِشَةُ، وَالْجَمَالَاتُ: طَلْحَةُ وَمَرْوَانُ وَعَمْرو بْنُ الْعَاصِ وَأَشْبَاهُهُمْ، وَعَائِشَةُ فَهِيَ الْحُمَيْرَاءُ وَالصُّفَيْرَاءُ، وَهُمْ عُيُونُ السُّوءِ الَّذِينَ لَعَنَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ -عَزَّ عَزُّهُ- .

و از مولای ما صادق عزّ شأنه درباره این آیه سؤال شد، پس فرمود: «"ظل" (سایه) در اینجا همان "معنی" است. یعنی موسی به سوی "معنی" خود بازگشت و به او نیازمند شد. و "اسم" جز به "معنی" خود به هیچ چیز دیگری نیازمند نمی‌باشد. پس به او پناه برد، زیرا او پروردگارش، قادر بر او، علیّ عظیم و نعمت‌دهنده بر اوست، و موسی بنده نیازمند به اوست».

و هر «ظلی» در کتاب خداوند متعال، ستوده و پسندیده است، مانند این قول او عزّوجلّ : ﴿و یاران دست راست، چه یاران دست راستی! ❁ در میان درختان سدر