از مولای ما باقر، که عزتش بزرگ باد، درباره‌ی عقل درمخلوقات پرسیده شد، پس فرمود:آن از روشناییِ پرتوِ نورِ آفریدگار است، که در هر یک به اندازه جایگاهش جریان دارد؛ نه از نورِآفریدگارجداست و نه تقسیم‌پذیراست.

[11] وَعَنْهُ قَدَّسَ اللّٰهُ لَطِيفَهُ عَنْ رِجَالِهِ عَنْ السَيِّدِ الرَسُولِ -عَزَّ عَزُّهُ- وَقَدْ سُئِلَ عَنْ العَقْلُ مَا هُوَ؟! فَقَالَ: "فِي الحَواسِّ الخَمْسِ كَالسِرّاجِ فِي البَيْتِ يَكُونُ فِي مَكَانٍ وَاحِدٍ، وُضَوْؤُهُ فِي سَائِرِهِ، لَيْسَ بِمُنْحَصِرٍ فِي الجِسْمِ فَيَنْفَصِلُ عَنْ مَعْدِنِهِ، وَلَا خَالٍ مِنَ الجِسْمِ فَيَكُونُ صُورَةً بَهْمَاءَ مُهْمَلَةً، بَلْ كَالشَمْسِ الَّتِي ضَوْؤُهَا فِي الأَمْكِنَةِ كُلِّهَا، غَيْرُ مُتَحَيِّزٍ وَلَا مَحْصُورٍ، مَالَمْ يَحْجِبْ ضَوْءَهَا عَنْ مَوْضِعٍ مِنَ الأَرْضِ حَاجِبٌ وَكَذٰلِكَ العَقْلُ فِي العُقَلَاءِ مَا لَمْ يَحْجُبْهُ حَاجِبٌ وَيُمْنَعُ مِنْهُ عَرَضٌ مِنَ الأَعْرَاضِ الخَمْسَةِ الَّتِي هِيَ الضِدُّ الحَاجِبُ لِلْعَبْدِ وَهِيَ الهَوَى وَالشَكُّ وَالشَهْوَةُ وَالكِبَرُ وَالتَبَلُّدُ".

و از او، که خداوند روح لطیفش را مقدس گرداند، از رجال خود، از سرور و رسول، که عزتش بزرگ باد، روایت است که از ایشان درباره‌ی عقل پرسیده شد که چیست؟! پس فرمود:جایگاهش در حواس پنج‌گانه، مانند چراغی در خانه است؛ که در یک مکان قرار دارد، اما نورش در سراسر آن است. در جسم محصور نیست تا از معدن خود جدا شود، و نه خالی از جسم است که بی‌معنا باشد. بلکه مانند خورشیدی است که نورش در همه مکان‌هاست، بدون آنکه در جایی مستقر یا محصور باشد، تا زمانی که