همان‌گونه که ما شناساندیم، و شرح آن را همان‌گونه که ما توضیح دادیم، و ارکان و بابش را بشناسد، حجّش مقبول و پاداش‌داده شده خواهد بود.

وَالْحَجُّ أَشْخَاصُ نُورٍ تَشْخِيصُهَا تَهْلِيلٌ

لَا بْقْعَةٌ وَجِدَارٌ وَلَا بِنَاءٌ يَمِيلُ

فَهَذَا بَيِّنٌ جَلِيٍّ أَنَّ الْحَجَّ أَشْخَاصٌ، وَإِنَّ مَعْرِفَتَهَا هُوَ الْحَجُّ الْأَكْبَرُ، لِأَنَّ السَّعْيَ إِلَى الْجِدَارِ وَالْأَبْنِيَةِ لَيْسَ بِحَجٍّ، وَالْمَقَامُ هُوَ الْإِسْمُ كَمَا قَالَ تَعَالَى: ﴿وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِن مَّقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى ۖ وَعَهِدْنَا إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ﴾ ¹ .

و حج اشخاص نور هستند شناختشان تهلیل است نه بقعه و دیواری است و نه بنایی که متمایل شود.

پس این امری روشن و آشکار است که حج همان ذوات مقدسه هستند، و همانا شناخت آنان همان حج اکبر است؛ چرا که شتافتن به سوی دیوارها و بناها حج نیست. و مقام همان اسم است، چنان‌که خداوند متعال فرمود: و یاد کن هنگامی که خانه کعبه را برای مردم محل بازگشت و مرکز امن قرار دادیم؛ و فرمودیم: از مقام ابراهیم، نمازگاهی برای