گچ، اسفیداج و چیزهایی شبیه به آن،و اینها همه به معنای همان شخص و ماهیتی هستند که از گوهرشان پدید آمده است، آهن با سنگ سازگار است، اما آن را تباه میکند؛ و آتش نیز آهن را تباه میسازد،خداوند فرمود: ﴿پس آن همچون سنگ است یا سختتر از آن﴾(1).
پس [مولا] آشکار ساخت که بالاتر از سنگها چیزی است که از آنها سختتر است و آن همان آهن است که بر سنگها غلبه میکند، و [در عین حال] سنگ نوعی از انواع آهن است که از جوهر آن تکوین یافته است، پس این، بیانِ شرحِ سخنی است که [مولا] با آن کلامش را خاتمه داد، آنگاه که فرمود:﴿بگو: سنگ باشید یا آهن، یا آفریدهای از آنچه در نظرتان بزرگ میآید﴾(2).
و به راستی که در شرح [گذشته] برای تو تفسیر کردم که این تاریکیها، اشخاصی هستند در بشریت پیش از ورود به رسخ، و [پیش از] تلف شدن هر کس که از آنان پذیرفت و به آنان گوش فرا داد، پس طلا، همان شخص دوم است؛ ضدّ ملعون و شیطان رانده شده، و ریشهٔ طغیان و کفر است، و نقره، پیرو اوست، زیرا اولی (شخص اول) پیرو دومی و مطیع او بود، چون او [دومی] باب او [اولی] بود، و سومی نیز پیرو اولی و دومی است، و او [سومی] در هستی و کدورت خود تاریکتر از آن دو است.




