از کجا امّت پراکنده شد؟

پس اگر [همواره] امّت واحدی بود، در گذر زمان‌ها و دوران‌ها از کجا پراکنده شد تا جایی که گفته شد: امّت موسی، و امّت عیسی، و امّت محمّد، و [امّتِ] مقاماتِ آشکارِ دعوت قبل از آنان؟و خداوند تعالی فرموده است: ﴿و هیچ امتی نبوده مگر اینکه در میان آنان هشداردهنده‌ای گذشته است﴾(¹) و گذرکننده (الْخَالِي) در میان آن [امّت]، همان ظهور شخص دعوت‌کننده با صورتی غیر از [صورتِ سابق] و دعوتی غیر از [دعوتِ سابق] و شریعتی غیر از [شریعتِ سابق] و کتاب و سنّت و ملّتی غیر از [ملّتِ سابق] است، و به واسطهٔ همین [تغییرات] است که یک بار حلال می‌کند و بار دیگر حرام می‌سازد.

خداوند تعالی فرمود: ﴿و پیشینیانشان به پسینیانشان گفتند﴾(²) خداوند تعالی فرمود: ﴿پسینیانشان به پیشینیانشان گفتند﴾(³).

به راز این کلام بنگر: ﴿پسینیانشان به پیشینیانشان گفتند﴾ و این بدان سبب است که پسینیانشان از پیشینیانشان هستند، و پیشینیانشان از پسینیانشان هستند، و اوّلی وجود نمی‌یابد مگر به آخری و آخری وجود نمی‌یابد مگر به اوّلی.