الجَنَّةَ، و قَوْلُهُ: ﴿يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ﴾1 مَعْنَاهُ يُجَاهِدُونَ أَنْفُسَهُمْ فِي مَرْضَاةِ اللَّهِ، و فِيمَا اشْتَرَطَ عَلَيْهِمْ لِإِخْوَانِهِمْ، و قَوْلُهُ: ﴿فَيَقْتُلُونَ و يُقْتَلُونَ﴾2 مَعْنَاه أَنَّهُمْ يَقْتُلُونَ العُلَمَاءَ بِالسُّؤَالِ حَتَّى يَتَعَلَّمُوا و يُقْتَلُوا لِمَنْ دُونَهُمْ بِتَعْلِيمِهِمْ لَهُمْ، و ذَلِكَ أَنَّ بَاطِنَ قَتْلِ المُؤْمِنِينَ حَيَاتُهُمْ" كَمَا قَالَ اللَّهُ تَعَالَى: ﴿وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ﴾3.
واز عالم (که عزتش و الاست) دربارهی این سخن خداوند متعال: ﴿همانا خداوند از مؤمنان جانها و اموالشان را خریداری کرده است﴾ پرسیده شد، فرمود: «معنایش آن است که خداوند برای آنان شروطی را در قبال برادرانشان مقرر فرموده و برایشان ضمانت کرده است که در برابر [عمل به] آن شروط، بهشت را به عنوان سود به آنان بدهد، و این سخن او: ﴿در راه خدا پیکار میکنند﴾ معنایش آن است که در راه رضای خدا و در عمل به شروطی که برای برادرانشان بر عهده گرفتهاند، با نفس خویش مجاهده میکنند، و این سخن او: ﴿پس میکُشند و کشته میشوند﴾ معنایش آن است که آنان دانشمندان را با پرسشهای خود میکُشند (یعنی با پرسشهای بسیار، نهایتِ علمشان را استخراج میکنند) تا بیاموزند، و برای کسانی که فروتر از ایشاناند با تعلیم دادن به آنان، کشته میشوند (یعنی علم خود را فداکارانه به دیگران منتقل میکنند)، و این بدان جهت است که باطنِ کشته شدن مؤمنان، همان حیات ایشان است»، همانگونه که




