بود؟ [این همان قول بود]: «و یونس، غلام خاندان یقطین، و هشام بن حکم معتقدند که خداوند «چیزی» است نه مانند چیزها، و چیزها از او جدا هستند و او از چیزها جداست. و آن دو معتقدند که اثباتِ «چیز» بودن [برای خدا] به این است که گفته شود او «جسم» است اما نه مانند جسم‌ها؛ «چیزی» است نه مانند چیزها؛ ثابت و موجود است، نه گمشده و نه معدوم؛ و از دو حد خارج است: حد ابطال (نفی کامل وجود) و حد تشبیه (همانند کردن به خلق) و معتقد بودند که اثباتِ «چیز» بودن به این است که گفته شود «جسم» است اما نه مانند جسم‌ها!! «چیزی» است نه مانند چیزها، ثابت و موجود است، نه گمشده و نه معدوم، و از دو حد خارج است: حد ابطال و حد تشبیه!!

به جانم سوگند، به خدا قسم این چیزی جز گفتار ما نیست و این چیزی جز دین ما نیست و این چیزی جز آیین ما نیست.

قَالَ الْعَبَّاسِيُّ قُلْتُ لَهُ يَعْنِي أَبَا الْحَسَنِ الرضا عَزَّ عَزُّهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَمَرَنِي بَعْضُ مَوَالِيكَ أَنْ أَسْأَلَكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ قَالَ: وَمَنْ هُوَ؟ قلت الْحَسَنُ بْنُ سَهْلٍ قَالَ: فِي أَيْ شَئٍّ الْمَسْأَلَةُ؟ قَالَ: قُلْتُ فِي التَّوْحِيدِ، قَالَ: وَأَيُّ شَيءٍ مِنَ التَّوْحِيدِ؟ قَالَ: يَسْأَلُكَ عَنْ اللهِ جِسْمٌ أَوْ لَا جِسْمٌ؟ قَالَ: فَقَالَ لِي: إِنَّ لِلنَّاسِ فِي التَّوْحِيدِ ثَلَاثَةُ مَذَاهِبَ مَذْهَبُ إِثْبَاتٍ بِتَشْبِيهٍ، وَ مَذْهَبُ النَّفْيِ، وَمَذْهَبُ إِثْبَاتٍ بِلَا تَشْبِيهٍ. فَمَذْهَبُ الِاثِّبَاتِ بِتَشْبِيهٍ لَا يَجُوزُ، وَمَذْهَبُ النَّفْيِ لَا يَجُوزُ، وَالطَّرِيقُ فِي الْمَذْهَبِ الثَّالِثِ إِثْبَاتٌ بِلَا تَشْبِيهٍ¹